Anasayfa > Üye Hizmetleri > Transfer İşlemleri

Transfer İşlemleri

  • BİAŞ’ta Gerçekleştirilen İşlemlerin Sonuçlandırılması

MKK, sermaye piyasası araçlarının kayden ihracının yapıldığı, haksahibi bazında açılan hesaplarda sermaye piyasası araçlarının kaydedildiği, bunlar üzerindeki hakların izlendiği, kayıtlarına hukuki sonuçlar bağlandığı Kanunla bu görevi üstlenmiş bir merkezi yapıdır. Bir başka deyişle, menkul kıymetlerin ihraç edildiği, haksahibi bazında hesaplarda tutulduğu, el değiştirdiği, bunlara ilişkin hakların tesis edildiği merkezi bir sistemdir. MKK bu yapısıyla Türkiye’nin Merkezi Saklama Kuruluşu’dur.

Takasbank borsada işlem (alım-satım) sonrası işlemlerde MKK’nın Merkezi Saklama Kuruluşu fonksiyonuna yardımcı hizmetler olan a) nakit işlemlerine aracılık, b) netleştirme ve c) Clearing (Menkul kıymet işlemlerinin tasfiyesi) kapsamında ülkemizdeki “settlement agent” ve “clearing kurumu” fonksiyonlarını ifa etmektedir.

Bu kapsamda, BİAŞ’ın çesitli piyasa ve pazarlarında gerçekleştirilen pay senedi, borsa yatırım fonu ve özel sektör borçlanma araçları alım satım işlemlerine yönelik clearing süreçleri üye bazında Takasbank tarafından yürütülmektedir. Söz konusu işlemlerin menkul kıymet bacağının sonuçlandırılmasında MKK nezdindeki Takasbank havuz hesapları kullanılmakta, süreç MKK ile Takasbank arasında kurulmuş olan entegre sistem üzerinden yürütülmektedir. BİAŞ tarafından günlük alım satım bilgilerinin Takasbank’a gönderilmesinden sonra, Takasbank tarafından üye, yatırımcı hesapları ve menkul kıymet bazında netleştirme işlemi yapılmakta, netleşmiş işlem bilgileri işlem günü akşamı MKK’ya gönderilmektedir. Alınan bilgiler doğrultusunda Takasbank tarafından üye bazında gerçekleştirilen işlemlerin menkul kıymetler açısından hak sahibi bazına yansıtılması MKK tarafından gerçekleştirilmektedir.

 

Takas günü üyelerin Takasbank’a olan menkul kıymet yükümlülüklerinin kapatılması amacıyla menkul kıymetler MKK'da hak sahibi hesabından başlayarak önce aracı kurum havuz hesaplarına daha sonra MKK nezdindeki Takasbank havuz hesaplarına gönderilmektedir. Benzer şekilde MKK nezdinde Takasbank tarafından alacak olarak dağıtılan menkul kıymetler havuz hesaplarından hak sahibi hesabına doğru bir yön izlemektedir. Sözkonusu işlemler tamamen otomatik süreçlerle yürütülmektedir.

Özel Sektör Borçlanma araçlarına ilişkin takas süreci, ilgili havuz hesaplarına/hesaplarından üyeler tarafından gerçekleştirilen menkul kıymet transferleri ile sonuçlandırılmaktadir.

  • Borsa Yatırım Fonu İşlemleri

Borsa yatırım fonları (BYF), bir endeks, kıymetli maden veya dövizi baz alan, baz aldığı endeks, kıymetli maden veya dövizin performansını yatırımcılara yansıtmayı amaçlayan ve payları borsalarda işlem gören fonlardır.

Bir endekse dayalı olarak çıkarılan BYF’ler baz aldığı endeks kapsamındaki menkul kıymetlere endeksteki ağırlıkları oranında yatırım yapmaktadır. Bu sayede pay senedi içeren BYF payları aslında içeriği çeşitli pay senetlerinden oluşan bir sepet anlamı taşımaktadır.

Endeks bazlı BYF’ler için yatırımcıların talepleri doğrultusunda BYF oluşturma (creation) ve bozma (redemption) işlemleri Kuruluşumuz ile Takasbank arasındaki entegrasyon altyapısı üzerinden iletilen mesajlar ile gerçekleştirilmektedir.

BYF oluşturma ve bozma işlemleri Kuruluşumuz nezdindeki yatırımcı hesaplarında kayden izlenen pay senetleri ile Takasbank nezdindeki nakit hesaplarının oluşturma veya bozma işlemine göre eşanlı ve karşılıklı olarak bloke edilmesi ardından aktarımların gerçekleştirilmesi ile tamamlanmaktadır.

 

Endeks bazlı BYF’lerde bozum işlemlerinde yatırımcı hesaplarındaki BYF’ler çıkılarak baz alınan endeks bileşimindeki pay senetleri ve var ise nakit MKK ve Takasbank nezdindeki yatırımcı hesaplarına aktarılır, oluşturma işlemlerinde ise pay ve nakit çıkışı karşılığında oluşturulan BYF’ler yatırımcı hesaplarına aktarılır. Oluşturma ve bozma işlemlerindeki blokaj ve aktarım işlemleri Takasbank ile Kuruluşumuz arasındaki entegre sistemler ve mesaj yapısı üzerinden eşanlı olarak gerçekleştirilmektedir.

BYF oluşum ve bozum süreçleri, Kuruluşumuz ve Takasbank sistemlerinin entegrasyonu üzerinden güvenli ve kesintisiz bir şekilde iletilen mesajlar ile gün içerisinde sürekli olarak gerçekleşebilmektedir.

BYF’lerin alım satım işlemlerinin takas süreçleri de pay senedi takas işlemleri kapsamında tamamlanmaktadır.

  • Yatırım Fonu Alım-Satım İşlemleri ve Dağıtım Platformu

Yatırım fonu ihraççıları tarafından TEFAS Platformu dışında gerçekleştirilen katılma belgesi alım satım işlemleri hak sahibi bazında özel olarak geliştirilen uygulamalar ile MKK’ya yansıtılmaktadır.

İhraççılar yatırım fonlarına ilişkin diğer MKK üyelerinden gelen alım satım emirlerini onaylamak suretiyle, yatırım fonlarının karşılıklı transferini otomatik olarak gerçekleştirme imkanina da sahiptirler.

    • Menkul Kıymet Transferi


MKK tarafından merkezi saklama hizmeti verilen sermaye piyasası araçlarının hak sahibi yatırımcılar arasında transferi üyeler tarafından gerçekleştirilmektedir.

İlgili transferin, sistem üzerinde nakit veya sair herhangi bir karşılığa bağlı olmadan aktarılması, serbest virman süreci ile sağlanmaktadir. Transferin gerçekleşmesi sürecinde teslim karsılığı eş anlı ödeme prensibi işletiliyorsa şartlı virman uygulaması ile söz konusu aktarım gerçekleştirilmektedir.

Şartlı virman işlemleri, üyelerce Takasbank’a iletilen talimatlar doğrultusunda, MKK ile Takasbank arasında kurulan entegre sistem kullanılarak otomatik süreçler üzerinden sonuçlandırılmaktadır.

Ayrıca, MKS nezdinde izlenen DİBS'ler ve kira sertifikalarının TCMB sistemine aktarımı gerekmeden şartlı virman eşleştirme süreçleri ile kıymet hareketlerinin MKS'de, nakit hareketlerinin EMKT sisteminde gerçekleşmesi sağlanmaktadır. İlgili işlemler SWIFT mesajları ile de gerçekleştirilmektedir.

 
  • Kıymet Transfer Eşleştirme İşlemleri

Özellikle yabancı saklama hizmeti veren kuruluşlarca verilen servislere doğrudan hizmet sağlamak amacıyla, MKS’de pay devri işlemlerinin, iletilen birbiriyle uyumlu talimatların MKS’de eşleştirilmesi ve bakiye aktarımının bu doğrultuda gerçekleşmesini sağlayan “Kıymet Transfer Eşleştirme İşlemleri”  (KTE) de uygulanmaktadır. İşlemler ayrıca SWIFT mesajları ile de yapılmaktadır.

Kıymet Transfer İşlemleri Eşleştirme uygulaması ile European Central Securities Depositories Association (ECSDA) kıymet transfer işlemleri eşleşme standartlarına uyumlu bir şekilde, kıymet transfer işlemlerinin yatırımcıdan başlayarak uçtan uca otomasyon ile gerçekleştirilmesi mümkündür.

Diğer yandan MKS'de saklanan yabancı sermaye piyasası araçlarının (YSPA) yabancı ülke saklamacı kuruluşlarına/kuruluşlarından transferi de SWIFT mesajı ve MKS ekranları ile yapılmaktadır.

Kuruluşumuzca hazırlanmış olan KTE ve SVE SWIFT süreçlerine ilişkin ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

  • Takasbank Nezdinde Bulunan Piyasalara İlişkin İşlemler

TEFAS Platformu

TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformu) (İstanbul Finans Merkezi Projesi 48 Nolu Eylem) İstanbul'un uluslararası bir finans merkezi olması için; Yüksek Planlama Kurulunun 29.09.2009 tarih ve 2009/31 sayılı kararı ile "İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Strateji Belgesi" kabul edilmiştir. Anılan Strateji planı ekinde İstanbul'un uluslararası bir finans merkezi olması için yerine getirilecek eylemlere, bu eylemleri yerine getirecek sorumlu kuruluşlara ve eylem takvimine yer verilmiştir. Kuruluşumuz anılan eylem planında 48. Eylem olan "Türkiye Elektronik Fon Alım-Satım Platformunun Oluşturulması" eyleminde Takasbank ile birlikte sorumlu kuruluş olarak görevlendirilmiştir.Yatırım fonlarının dağıtım ağını genişletmek amacıyla, Takasbank ile birlikte "Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformu" oluşturulmasına yönelik yürütülen proje Ocak 2011 itibari ile tamamlanmıştır. MKK sözkonusu platformda Takasbank ile entegre bir şekilde yatırım fonlarının fon dağıtım ağının büyütülmesine yönelik olarak hizmet sunmaya başlamıştır. TEFAS Platformu Kurul tarafından getirilen yeni düzenleme ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilen düzenlemeler kapsamında, yatırımcıların istedikleri fona erişimini kolaylaştıran bir fon süpermarketi olarak 9 Ocak 2015 tarihinde yeni yüzüyle uygulamaya alınmıştır.
 

Ödünç Pay Piyasası

MKK tarafından merkezi saklama hizmeti verilen sermaye piyasası araçlarından Ulusal Pazar ve Kurumsal Ürünler pazarında işlem gören pay senetleri ile Borsa Yatırım Fonları katılma belgeleri Takasbank Ödünç Pay Piyasasında işlem görebilmektedir.

Ödünç Pay piyasasında gerçekleşen işlemlerin yatırımcı hesapları arasındaki aktarımları MKK sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir. İşlem yapacak yatırım kuruluşu veya müşterilerinin MKK nezdindeki Serbest Alt Hesabında ödünce konu olacak kıymetlerin mevcut bulunması gerekmektedir. Kuruluşumuz nezdindeki yatırımcı hesaplarında kayden izlenen pay senetleri ve borsa yatırım fonu katılma belgeleri, üyelerce Ödünç Pay Piyasasında gerçekleşen talimatlar doğrultusunda, Takasbank havuz hesapları üzerinden ödünç işleminin tarafı olan kurum ve yatırımcı hesaplarına otomatik olarak Takasbank ile Kuruluşumuz arasındaki entegre sistem üzerinden aktarılmaktadır. Aynı şekilde işlemin vade sonu geldiğinde yine yatırımcı hesapları arasındaki menkul kıymet devir işlemleri de Kuruluşumuz sistemlerinde otomatik olarak gerçekleştirilmektedir.

KILAVUZ
İş ve
İşlem
Kuralları

Tüm kılavuzlara erişmek için tıklayınız.