I. İSTANBUL FİNANS MERKEZİ (İFM) PROJESİ VE MKK

İstanbul Finans Merkezi Projesi çerçevesinde ülkemiz finansal piyasalar altyapısının gelişmiş piyasa altyapıları seviyesine ulaştırılması amacıyla yürütülen çalışmalarda Kuruluşumuz önemli katkılarda bulunmaktadır. MKK 2009 yılında yürürlüğe giren İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında oluşturulan eylemlerden “Kaydi Ortaklık Haklarının Elektronik Ortamda Kullanımı” (Eylem No.49) eyleminde tek sorumlu kurum ve “Türkiye Elektronik Fon Alım-Satım Platformunun Oluşturulması” (Eylem No.48) eyleminde Takasbank ile birlikte sorumlu kurum olarak, 22 eylemde ise ilgili kurum olarak çalışmalarını sürdürmektedir. İFM Projesi kapsamında ilgili kurum olarak yer aldığımız eylemler aşağıda yer almaktadır:

  • Eylem No 15: Menkul kıymetlerin teminata konu olması işlemlerine ilişkin mevzuatın gözden geçirilmesi, Merkezi Teminatlandırma ve Merkezi Takas Tarafı sisteminin oluşturulması.
  • Eylem No 16: Finansal hizmetlerin AB müktesebatı çerçevesinde sınıflandırılması ve finansal aracılara esneklik tanınarak müşterilerin ihtiyaçlarına cevap verebilecek hizmet paketleri oluşturabilmelerine imkan sağlanması.
  • Eylem No 17: Uluslararası ödeme ve takas sistemleri ile entegrasyonun geliştirilmesi.
  • Eylem No 18: Kurul kaydından ve borsa kotasyonundan çıkışın kolaylaştırılması.
  • Eylem No 19: Yabancı menkul kıymetlerin yurt içi piyasalarda işlem görmesi.
  • Eylem No 20: DİBS piyasasının geliştirilmesi.
  • Eylem No 21: Yabancı yatırımcıların bilgilendirilmesini teminen İngilizcenin kullanımının yaygınlaştırılması.
  • Eylem No 22: Yatırımcıların sermaye piyasaları, sermaye piyasası kurumları, sermaye piyasası araçları, yatırımcıları korumaya yönelik sistemler, riskler ve benzeri konularda bilgilendirilmesi.
  • Eylem No 24: Menkul kıymet ödünç mekanizmalarının geliştirilmesi.
  • Eylem No 25: Özel sektör borçlanma araçlarına işlerlik kazandırılması.
  • Eylem No 26: Yerel yönetim borçlanma araçlarının geliştirilmesi.
  • Eylem No 27: Finansman bonolarının geliştirilmesi.
  • Eylem No 28: Türev ürünlerin geliştirilmesi.
  • Eylem No 29: Faizsiz finansman araçlarına ilişkin altyapının geliştirilmesi.
  • Eylem No 30: Menkul kıymetleştirme ve konut finansmanı piyasasına işlerlik kazandırılması.
  • Eylem No 34: Ürün ihtisas borsalarının oluşturulması, finansal piyasalar ile emtia piyasalarının entegrasyonunun sağlanması.
  • Eylem No 38: İşlem maliyetlerinin rekabet edilebilir düzeye indirilmesi.
  • Eylem No 39: Mevcut durumda talep görmeyen araçlara işlerlik kazandırılması ya da yeni oluşturulacak finansal araç ve faaliyetlerin geliştirilmesi.
  • Eylem No 42: Borsada şirketlerin halka açılmalarının ve halka açıklık oranlarının artırılmasının sağlanması.
  • Eylem No 47: Ortak teknoloji platformu oluşturulması.
  • Eylem No 58: Üniversite sektör işbirliğinin teşvik edilmesi.
  • Eylem No 70: Finansal ürün, hizmet, piyasa ve uygulamaları ile vergi düzenlemelerini tanıtıcı mahiyette bilgilendirme hizmeti sağlayacak bir internet portalı oluşturulması.

II. MKK PROJELERİ

MKK merkezi saklama kuruluşu olarak yürüttüğü projeler ve sunduğu hizmetlerin yanında sermaye piyasamız ve ekonomimiz açısından önemli katkılar sağlayacak olan aşağıdaki projeleri de yürütmekte ve aşama aşama devreye almaktadır:

 

e-YÖNET: Kurumsal Yönetim ve Yatırımcı İlişkileri Portalı

Dünyada ilk kez bir merkezi saklama kuruluşu tarafından şirketler-ortaklar arası iletişim köprüsü olarak yapılandırılan e-YÖNET portalında ortaklar ile ihraççı şirketler arasında internet, e-posta ve mobil iletişim tabanlı sürekli ve standart bilgi alışverişi sağlamaya yönelik hizmetler sunulacaktır. Portal sayesinde şirketler ortaklarına doğrudan ulaşabilecek, aynı şekilde ortaklar, ortak oldukları şirketleri ile ilgili pek çok bilgiye kolaylıkla bütüncül bir yaklaşım içinde ulaşabileceklerdir. Söz konusu portal sayesinde aynı zamanda online yatırımcı toplantıları, elektronik yönetim ve genel kurul toplantıları yapılabilecektir. Şirketler ile ortakları arasında anketler düzenlenecek ve bilgi alışverişi sağlanacaktır. Bunun sonucunda MKK Yatırımcı Bilgilendirme Merkezi konumuna gelmiştir.

 

İlk fazı Temmuz.2011 tarihinde devreye alınan e-YÖNET projesinde Kurumsal Mesajlar, Kurumsal Bilgiler, Menkul Kıymet Bilgileri, Duyuru Yönetimi, Yatırımcı İstatistikleri ve Anket uygulamaları yer almaktadır. İlerleyen fazlarda Ortak Promosyonu, Blog, Gelişmiş Ajanda, Gelişmiş Anket, Elektronik Oy Vekaleti ve Temsilciliği, Elektronik Genel Kurul ve Yatırımcı Toplantısı uygulamaları devreye alınacaktır.

e-GENEL KURUL: Elektronik Genel Kurul Sistemi

Payları MKK tarafından kayden izlenen anonim ortaklıkların genel kurul toplantılarının MKK tarafından oluşturulan bir elektronik sistem üzerinden yapılarak bu anonim şirketlerin ortaklarına MKK portalı ve/veya MKK’nın sunacağı diğer iletişim yöntemleri aracılığıyla bildirimlerde bulunulması, genel kurul toplantılarının MKK portalından canlı olarak yayınlanması, pay sahiplerinin genel kurul toplantısına MKK portalı aracılığıyla uzaktan erişim ve mobil uygulamalarla katılabilmeleri ve yönetimsel haklarını elektronik imzalarıyla oy vermek suretiyle elektronik ortamda kullanabilmeleri hedeflenmektedir. Kapsamı itibariyle dünyada ilklerden biri olacak e-GENEL KURUL, e-YÖNET projesiyle birlikte ülkemizde kurumsal yönetim ve yatırımcı ilişkilerinin geliştirilmesine önemli katkılar yapacaktır. Yabancı yatırımcıların en önemli yatırım kriterlerinden biri olan kurumsal yönetim seviyesinin artırılması yönünde önemli dışsallıklar sağlayacak e-YÖNET ve e-GENEL KURUL ülkemizin yatırım yapılabilirlik seviyesini artıracaktır. Borsada işlem gören şirketlerimizin OECD Kurumsal Yönetim İlkelerine uyumunun artırılmasına katkı yapacağına inanılan ve İFM Projesi 49 no’lu Eylemde de yer verilen projenin analizleri tamamlanmış olup, Elektronik Genel Kurul Sistemi (EGKS) yazılımının 2011 yılı sonuna kadar bitirilmesi ve uygulamanın Temmuz.2012 tarihinde devreye alınması planlanmaktadır.

 

e-CAS: Yatırımcı Uyarı Sistemi

e-CAS (Electronic Customer Alert System) dünyada ilk defa bir merkezi saklama kuruluşu tarafından, yatırımcıların bilgisi dışında hesaplarından hisse senedi çıkışının önlenmesini sağlamaya yönelik olarak geliştirilmiş ve birinci fazı olan Bilgilendirme Aşaması tamamlanmıştır. Yatırımcının varlıklarının korunmasında teknolojinin kullanılmasıyla dünyada bir ilk olan bu uygulamayla sermaye piyasalarımızdaki yatırımcı varlıklarına ilişkin hata ve suistimal riskinin en aza indirilmesi ve yatırımcıların varlıkları hakkında sürekli bilgilendirilmesi amaçlanmıştır. İkinci faz olan Engelleme Aşaması’nda rehin teminat işlemleri başta olmak üzere yatırımcının hesaplarından hisse senedi çıkışının kendisinin MKK tarafından bilgilendirilmesi şartıyla gerçekleştirilebilmesi ve üçüncü faz olan Onay Aşaması’nda rehin işlemleri başta olmak üzere yatırımcının onayının elektronik olarak alınması şeklinde uygulanacak olan e-CAS 2.0 çalışmaları tamamlanmıştır. 03.10.2011 tarihinde Engelleme Aşaması rehin/teminat işlemleriyle devreye alınacaktır.

e-ÜRÜN: Elektronik Ürün Senetleri Merkezi

e-ÜRÜN projesiyle fiziki sertifikaya dayalı tarım ürünleri depoculuk sisteminin modernizasyonu çerçevesinde elektronik ürün senetlerinin MKK bünyesinde oluşturulması ve Ürün İhtisas Borsalarında işlem görecek olan söz konusu elektronik ürün senetlerinin sermaye piyasası araçlarının kaydının elektronik ortamda tutulmasına ilişkin tecrübesi ve bilgi birikimi çerçevesinde MKK tarafından tutulması ve elektronik ürün senetlerine ilişkin tüm işlemlerin MKK’nın kuracağı elektronik platformda yapılması hedeflenmektedir. Bu yapılanma sonucu çiftçilerimiz ürünlerini lisanslı depoya teslim ettikleri anda hesaplarına elektronik olarak geçen ürün senetleri hakkında anında bilgilendirilecekler, bu ürünleri alıp-satabilecek ve kolaylıkla devir edip teminata konu edebileceklerdir. Tarım ürünleri üzerine vadeli işlemler piyasasının oluşturulmasını hızlandıracak olan bu yapılanma sayesinde tarım dünyası ile sermaye piyasası entegre edilecektir. Bu kapsamda elektronik ürün senetlerinin oluşturulması ve hukuki işlemlere konu edilmesine ilişkin yazılım ve testler Nisan.2011 tarihinde tamamlanmış olup, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın düzenlemelerinin ardından uygulamanın devreye alınması planlanmaktadır.

e-VERİ: Sermaye Piyasaları Veri Merkezi

e-VERİ Projesi, başta Merkezi Kaydi Sistemde ve e-YÖNET Portalımızda yer alan veriler olmak üzere sermaye piyasası ve finansal piyasalarımızdaki verilerin akademisyenlerin akademik çalışmalarına ve karar alma mekanizmalarında yer alan kurumların karar alma süreçlerine katkıda bulunması ve derecelendirme kuruluşlarının sağlıklı bir analiz yapabilmeleri amacıyla tek bir noktadan toplanması, analiz edilmesi, modellenmesi ve sunulması amacını taşımaktadır. Bu projenin diğer bir amacı da sermaye piyasalarında üretilen tüm verilerin MKK aracılığı ile ilgili taraflara güvenli, tutarlı ve doğru bir şekilde iletilmesidir. Ülkemizde ihraç edilen menkul kıymetlere ilişkin uluslararası standartlarda elektronik menkul kıymet veri tabanının oluşturulmasını ve sunulmasını da amaçlayan projenin nihai hedefi ise sermaye piyasalarının merkezi veri ve bilgi kaynağı olunması yanında Türkiye’nin kredi notunun hakettiği seviyeye çıkarılmasına katkıda bulunabilmek amacıyla bir çok kurum ve kuruluşta bulunan veri setlerinin Kuruluşumuzca temin edilerek bunların analiz edilmesi, ekonometrik modellerle sunulması ve uluslararası standartlarda istatistik yayını yapılmasının sağlanmasıdır. Ayrıca, Yatırımcı Güven Endeksi, Yatırımcı Beklenti Endeksi ve Haciz Endeksi başta olmak üzere endekslerin ve öncü göstergelerin geliştirilmesi ve portaldan yayınlanması, tüm çalışmaların ulusal ve uluslararası dergilerde bilimsel makale olarak kamuoyuyla paylaşılması hedeflenmektedir. Eylül.2011 tarihinde başlatılan projenin altı aylık süreçlerle kademe kademe devreye alınması planlanmaktadır.

e-ŞİRKET: Şirketler Bilgi Portalı

2012 Temmuz ayında yürürlüğe girecek yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 1524’üncü maddesi anonim ortaklıklara birer web sitesi açmak ve maddede belirtilen bilgi ve belgeleri bu web sitesi üzerinden yayımlamak zorunluluğu getirmiş bulunmaktadır.

 

Yüzbinlerce şirketin web sitesinde kanun uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilgi ve belgeler temel alınarak oluşturulacak bilgi portalında şirketlerin web siteleriyle entegrasyon sağlanacaktır. Böylece şirketlerin bilgi ve belgeleri öncelikle e-Şirket Portalında yayınlamaları, bunların aynı anda şirketlerin web siteleriyle ilintilendirilmesi, gerekli güvenlik seviyelerinin sağlanması, tek kaynaktan etkin erişimin, değişmezliğin ve Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) alt yapısına veri aktarımının sağlanması gibi hususlarda MKK projeyi hazırlamaktadır. Böylece, şirketlerin web sitelerine koymak zorunda oldukları belgeler tek bir merkezde toplanacak ve Türkiye’deki tüm şirketlerle ilgili veri ve bilginin belirli kriterlerle sunulması güvenli bir şekilde sağlanmış olacaktır.

 

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın düzenlemelerinin ardından yazılımın tamamlanıp mevzuat uyarınca uygulamanın Temmuz.2013 tarihinde devreye alınması planlanmaktadır.

DİBS'lerin Müşteri Bazında İzlenmesi

Devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) mevcut uygulamada TCMB nezdinde finansal kurum bazında izlenmektedir. Merkezi Kaydi Sistem, yapılan değişiklikler ile DİBS’lerin müşteri bazında izlenmesine imkan verecek bir yapıya kavuşmuştur. Sermaye Piyasası Kurulu’nun kararı doğrultusunda yazılımın güncellenmesi, eğitim ve testlerin tamamlanmasının ardından DİBS’lerin müşteri bazında kayden izlenmesine Temmuz.2012 tarihinde başlanacaktır.

KAP entegrasyonu ve SWIFT projesi

Hisse senetleri İMKB’de işlem gören şirketlerin sermaye artırımı, temettü ödemesi, genel kurul gibi hak kullanım işlemlerini KAP ve MKK’na iki ayrı formatta iletmesi uygulamasına son verilerek, bilginin tek kaynakta toplanması suretiyle KAP’ın Birincil Bilgi Kaynağı haline getirilmesi hedeflenmektedir. KAP sistemi ve MKS arasında sağlanacak entegrasyon ile tüm bilgilerin sadece KAP sistemine iletilmesi yeterli olacak ve iletilen bilgi MKK üyelerine ve yatırımcılara Takasbank aracılığıyla uluslararası standartlara uygun olan SWIFT formatında iletilebilecektir. Projenin ilk aşaması olan hak kullanım işlemlerinin bilgilendirme aşamasının uçtan uca (şirketten ortağına) SWIFT formatında iletilmesi 2012 yılında devreye alınacaktır. Bu şekilde MKK hak kullanımı işlemleri için dünyada uçtan uca otomasyonu sağlayan ilk merkezi saklama kuruluşlarından biri olacaktır.

Azerbaycan –Kazakistan Takas ve Saklama Alt Yapısı Projeleri

FEAS (Avrasya Borsalar Federasyonu) üyesi olan Azerbaycan ve Kazakistan’ın sermaye piyasalarının geliştirilmesi için İMKB, Takasbank ve Kuruluşumuz tarafından destek verilmektedir. MKK, saklama sistemlerinde gelişmiş teknik alt yapısı ve bilgi birikimi ile Azerbaycan ve Kazakistan sermaye piyasası kurumlarının operasyonel süreçlerine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

UYAP Entegrasyonu

Adalet Bakanlığı ile Kuruluşumuz arasında çalışmaları devam eden Ulusal Yargı Ağı Sistemi ile Merkezi Kaydi Sistem entegrasyonunun gerçekleşmesi ile birlikte adli yazışmalar elektronik ortamda yapılır hale gelecektir. Söz konusu çalışma ile haberleşmenin en seri ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

MERSİS Entegrasyonu

Kuruluşumuz ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı arasında Merkezi Kaydi Sistem ile Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sistemi (MERSİS) entegrasyonuna yönelik çalışmalar devam etmektedir. Söz konusu entegrasyonun sağlanması ile üyelik esaslarımız uyarınca üyelik başvurusunda bulunan kurumlardan talep edilen şirket ana sözleşmesi, Fon içtüzüğü, imza sirküleri, ticaret sicili faaliyet belgesi gibi bir kısım belgelerin üyelerimizden talep edilmeyerek MERSİS’ten temini mümkün olabilecektir. Yine Kuruluşumuz nezdinde yatırımcılar adına açılacak hesaplar için bir kısım bilginin Merkezi Kaydi Sisteme girilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. MKS-MERSİS entegrasyonu sonucunda tüzel kişiler adına açılacak hesapların MERSİS numarasının sisteme girilmesi ile açılabilmesi mümkün hale gelecektir. Diğer yandan MERSİS entegrasyonu projesinin kısa vadeli hedeflerinden biri de genel kurul bildiriminin çevrimiçi yapılabilmesi, genel kurul kararlarının onaylanabilmesi ve arşivlenebilmesidir. MKK’nın kuracağı Elektronik Genel Kurul Sistemi sayesinde elektronik ortamda yapılan genel kurulların tescil işlemleri de MKS-MERSİS Entegrasyonu gerçekleştiğinde eş zamanlı olarak Kuruluşumuz sistemi aracılığıyla yapılabilir hale gelecektir.